Για την ανάγκη να ανήκουμε, να αναγνωριζόμαστε και να μπορούμε να παραμένουμε ο εαυτός μας μέσα στην επαγγελματική μας ζωή.
Υπάρχουν στιγμές στην επαγγελματική μας πορεία που η κούραση δεν προέρχεται μόνο από τον όγκο της δουλειάς. Δεν είναι απλώς οι πολλές ώρες, οι απαιτητικοί στόχοι ή οι αυξημένες ευθύνες.
Είναι εκείνο το αίσθημα ότι προσφέρουμε, προσπαθούμε, προσαρμοζόμαστε, αλλά κάτι ουσιαστικό δεν επιστρέφει σε εμάς.
Μπορεί να είναι η αναγνώριση. Ο σεβασμός. Η εμπιστοσύνη. Η δυνατότητα να εκφράζουμε τη γνώμη μας. Ή η αίσθηση ότι η παρουσία μας έχει σημασία πέρα από το αποτέλεσμα που παράγουμε.
Και τότε γεννιέται ένα ερώτημα που συχνά δυσκολευόμαστε να διατυπώσουμε:
«Μήπως το πρόβλημα είμαι εγώ;»
Όταν η αναγνώριση γίνεται μέτρο της αξίας μας
Η εργασία δεν αποτελεί μόνο πηγή εισοδήματος. Για πολλούς ανθρώπους συνδέεται με την ταυτότητα, την αίσθηση επάρκειας, τη δημιουργικότητα, τη συμμετοχή και το ανήκειν.
Είναι φυσικό να θέλουμε να αισθανόμαστε ότι η προσπάθειά μας αναγνωρίζεται.
Όταν όμως αυτή η αναγνώριση απουσιάζει συστηματικά, μπορεί να αρχίσουμε να εσωτερικεύουμε την εμπειρία ως προσωπική ανεπάρκεια.
«Ίσως δεν είμαι αρκετά καλός».
«Ίσως πρέπει να προσπαθήσω περισσότερο».
«Ίσως ζητάω πολλά».
Αυτές οι σκέψεις μπορεί να μας οδηγήσουν σε έναν κύκλο ακόμη μεγαλύτερης προσπάθειας, υπερπροσφοράς και εξάντλησης.
Αξίζει όμως να θυμόμαστε ότι η απουσία αναγνώρισης δεν αποδεικνύει την απουσία αξίας.
Η συμπεριφορά ενός οργανισμού ή ενός προϊσταμένου μπορεί να μας επηρεάζει βαθιά. Δεν αποτελεί, ωστόσο, αντικειμενικό μέτρο του ποιοι είμαστε.
Η λεπτή διαφορά ανάμεσα στην επιμονή και την αυτοεγκατάλειψη
Η επιμονή μπορεί να μας βοηθήσει να αναπτυχθούμε. Να αντέξουμε προσωρινές δυσκολίες, να αποκτήσουμε νέες δεξιότητες, να αντιμετωπίσουμε αβεβαιότητες.
Δεν είναι όμως κάθε παραμονή ένδειξη ανθεκτικότητας.
Κάποιες φορές παραμένουμε επειδή φοβόμαστε την αλλαγή. Επειδή έχουμε επενδύσει χρόνια. Επειδή δυσκολευόμαστε να απογοητεύσουμε άλλους ανθρώπους. Επειδή χρειαζόμαστε οικονομική σταθερότητα.
Και κάποιες φορές επειδή ελπίζουμε ότι, αν δώσουμε λίγο ακόμη, θα μας δουν επιτέλους διαφορετικά.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς πόσο μπορούμε να αντέξουμε.
Είναι τι χρειάζεται να παραμερίσουμε από τον εαυτό μας για να συνεχίσουμε να αντέχουμε.
Η προσωπική μας αξία δεν είναι μια αξιολόγηση απόδοσης
Μπορεί να είμαστε ικανοί επαγγελματίες και να κάνουμε λάθη.
Μπορεί να έχουμε προσφέρει ουσιαστικά και να μη λάβουμε την αναγνώριση που περιμέναμε.
Μπορεί να αποτύχει ένα επαγγελματικό εγχείρημα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτύχαμε ως άνθρωποι.
Η προσωπική μας αξία δεν αυξάνεται με μια προαγωγή ούτε μειώνεται με μια απόρριψη.
Κι όμως, όταν η επαγγελματική ταυτότητα καταλαμβάνει υπερβολικά μεγάλο μέρος της εικόνας που έχουμε για τον εαυτό μας, οι εργασιακές δυσκολίες μπορούν να βιώνονται ως συνολική αμφισβήτηση της ύπαρξής μας.
Η αυτοαποδοχή δεν σημαίνει ότι παύουμε να ενδιαφερόμαστε για την εξέλιξή μας.
Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες, τις ανάγκες και τις δυνατότητές μας χωρίς να μετατρέπουμε κάθε αποτέλεσμα σε ετυμηγορία για την αξία μας.
Πριν αποφασίσουμε να μείνουμε ή να φύγουμε
Δεν υπάρχει μία σωστή απόφαση για όλους.
Για κάποιον, η αλλαγή μπορεί να σημαίνει αποχώρηση. Για κάποιον άλλον, μια ουσιαστική συζήτηση, μια διεκδίκηση, μια μετακίνηση σε διαφορετικό ρόλο ή μια σταδιακή προετοιμασία για το επόμενο βήμα.
Και υπάρχουν πραγματικοί περιορισμοί: οικονομικές υποχρεώσεις, οικογενειακές ανάγκες, συνθήκες της αγοράς εργασίας, φόβος για το άγνωστο.
Γι’ αυτό η φράση «αν δεν σε εκτιμούν, φύγε» μπορεί να ακούγεται απελευθερωτική, αλλά δεν αποτυπώνει πάντα την πολυπλοκότητα της πραγματικής ζωής.
Ίσως πιο βοηθητικό είναι να αναρωτηθούμε:
- Τι αισθάνομαι όταν σκέφτομαι την εργασία μου;
- Ποιες ανάγκες μου ικανοποιούνται και ποιες παραμένουν συστηματικά ανεκπλήρωτες;
- Τι έχω προσπαθήσει να επικοινωνήσω και πώς έχει αντιμετωπιστεί;
- Ποια όρια δυσκολεύομαι να θέσω;
- Αν δεν χρειαζόταν να αποδείξω τίποτα σε κανέναν, τι θα ήθελα πραγματικά;
- Ποια μικρή, ρεαλιστική αλλαγή μπορώ να κάνω σήμερα;
Δεν χρειάζεται να απαντήσουμε σε όλα αμέσως.
Η διερεύνηση των συναισθημάτων, των αξιών και των αναγκών μας μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς μια πιο συνειδητή επιλογή.
Το δικαίωμα να προχωράμε
Η αποχώρηση από μια εργασία δεν σημαίνει απαραίτητα παραίτηση από την προσπάθεια.
Μπορεί να σημαίνει ότι αναγνωρίσαμε πως οι συνθήκες δεν ανταποκρίνονται πλέον σε αυτό που χρειαζόμαστε.
Αντίστοιχα, η απόφαση να παραμείνουμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας. Μπορεί να είναι μια συνειδητή επιλογή, βασισμένη στις πραγματικές μας δυνατότητες και προτεραιότητες.
Το σημαντικό είναι να μπορούμε, όσο γίνεται, να επιλέγουμε με επίγνωση και όχι μόνο μέσα από φόβο, ενοχή ή την ανάγκη να αποδείξουμε την αξία μας.
Δεν χρειάζεται να εξαντληθούμε για να δικαιούμαστε ξεκούραση. Δεν χρειάζεται να καταρρεύσουμε για να αναγνωρίσουμε ότι κάτι μας δυσκολεύει. Και δεν χρειάζεται να αποδείξουμε ότι αξίζουμε, για να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να αναζητήσει κάτι διαφορετικό.
Η επαγγελματική μας πορεία είναι ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας μας.
Δεν είναι ολόκληρη η ιστορία μας.